Normen in de oppervlaktebehandeling: wat zet u op de tekening?
Op tekeningen van metalen onderdelen staat regelmatig alleen een procesnaam, een laagdikte of een merkaanduiding. Dat is voor u en voor uw toeleverancier vaak te weinig. Wat u nodig heeft, is een toetsbare eis: de juiste norm, de juiste aanduiding en waar nodig de meetmethode.
Dit artikel geeft een overzicht van de normen die horen bij de behandelingen van De Vries Surface Technologies in Vaassen. Voor de codes van elektrolytisch verzinken zelf verwijzen wij naar de pagina Hoe noteert u een zinknorm?. ISO 9001, het kwaliteitsmanagementsysteem van het bedrijf, is een ander type norm. Daarover gaat dit artikel niet.
Elektrolytisch verzinken: ISO 2081 en ISO 19598
Op tekeningen ziet u NEN-EN-ISO, DIN EN ISO en ISO door elkaar. Bij hetzelfde nummer gaat het in de praktijk om dezelfde normtekst, met een ander nationaal omslagblad.
Meng de codes van beide zinknormen niet. Elke norm heeft eigen lettercodes en een eigen scheidingsteken.
NEN-EN-ISO 19598:2016, in Duitsland vaak aangeduid als DIN EN ISO 19598, geldt voor elektrolytisch aangebrachte zinklagen met een Cr(VI)-vrije passivering. De notatie gebruikt een dubbele schuine streep, bijvoorbeeld Fe//Zn8//Cn//T0. De lettercodes An, Cn en Fn staan voor de passivering. Dat is de gebruikelijke keuze als RoHS of REACH meespeelt, en het past bij de blauwe en de gele (dickschicht) passivering die De Vries aanbiedt. Beide passiveringen zijn Cr(VI)-vrij.
ISO 2081 beschrijft elektrolytische zinklagen met een aanvullende behandeling, met een enkele schuine streep, bijvoorbeeld Fe/Zn8/A. Eind 2025 is die norm herzien. ISO 2081:2025 geldt volgens de officiële titel en het toepassingsgebied voor zinklagen met een aanvullende behandeling mét zeswaardig chroom. Verwijzingen naar passivering met driewaardig chroom zijn uit de norm gehaald, omdat die systemen in ISO 19598 staan. Voor een Cr(VI)-vrije passivering gebruikt u dus ISO 19598.
Op oudere tekeningen komt u nog DIN 50979 tegen, vaak met dezelfde soort notatie als ISO 19598. Die Duitse norm is ingetrokken en opgevolgd door DIN EN ISO 19598.
Voor elektrisch en elektronisch materieel beperkt de RoHS-richtlijn 2011/65/EU zeswaardig chroom tot 0,1 gewichtsprocent in homogene materialen. Verschillende Cr(VI)-verbindingen, waaronder chroomtrioxide, staan op de autorisatielijst van REACH. Daarom is Cr(VI)-vrije passivering volgens ISO 19598 in de praktijk de gewone keuze.
Hoe u de aanduiding opbouwt, inclusief sealer en eventueel spanningsarm of waterstofarm gloeien, leest u op de pagina Hoe noteert u een zinknorm?. Daar staat ook een hulpmiddel dat de notatie voor u opbouwt. Een overzicht van onze verzinkbehandeling vindt u op de pagina elektrolytisch verzinken.
Laagdikte meten en de zoutsproeitest
De laagdikte van zink op staal wordt meestal niet-destructief gemeten. ISO 2178 beschrijft de magnetische methode, de gangbare manier voor een niet-magnetische deklaag op een magnetische ondergrond. ISO 3497 beschrijft de meting met röntgenfluorescentie.
De corrosieweerstand wordt vaak beproefd met een zoutsproeitest volgens ISO 9227. Die norm beschrijft de proef, niet hoe lang de laag moet standhouden. Die eis hoort in uw specificatie of in de productnorm, zoals ISO 19598.
RVS beitsen en passiveren: ASTM A380 en ASTM A967
Bij RVS staan op de tekening vaak ASTM A380 en ASTM A967, soms door elkaar of in plaats van elkaar.
ASTM A380 is een practice. Die beschrijft hoe u roestvast staal reinigt, beitst en passiveert, met de nodige voorzorgen. Het is geen acceptatienorm met slagingscriteria.
ASTM A967 is een specification. Die beschrijft chemische passiveringen, onder meer met salpeterzuur of citroenzuur, en de proeven waarmee u het resultaat bevestigt, zoals de kopersulfaatproef en de proef op vrij ijzer.
Staat op uw tekening alleen “passiveren volgens A380”, dan ontbreekt vaak de toets. Wilt u het resultaat vastleggen, dan hoort A967 erbij. Beitsen en passiveren zijn twee stappen, geen synoniemen. Na lassen, slijpen of buigen is beitsen en passiveren nodig om de corrosievastheid te herstellen.
In Vaassen beitst De Vries door te dompelen of te sproeien. Welke methode past, hangt onder meer af van het formaat en van de doorspoelbaarheid. Meer daarover leest u op de pagina RVS beitsen en passiveren.
Reinheid: Grade 4 en ISO 14644-1
Twee aanduidingen lopen in de praktijk door elkaar. ISO 14644-1 classificeert de lucht in een cleanroom of clean zone op deeltjesconcentratie, bijvoorbeeld ISO klasse 7. Dat zegt iets over de omgeving, niet over het onderdeel zelf.
Grade 4 is een reinheidseis voor het onderdeel, zoals ASML die hanteert. Het is geen ISO-nummer. De Vries reinigt en verpakt in Vaassen conform Grade 4-reinheidseisen zoals ASML die hanteert, in een cleanroom omgeving van ISO klasse 7. Heeft u een andere reinheidseis, dan kunt u contact met ons opnemen.
Cleanroom reinigen en verpakken kan als aanvulling na RVS beitsen en passiveren of na het SublimotionProcess®, en ook als losse dienst. Wilt u weten of uw specificatie past, neem dan contact met ons op via het formulier op de contactpagina.
Wat zet u op de tekening?
Een bruikbare specificatie bevat in ieder geval het volgende.
- Noem de norm én de aanduiding, niet alleen “verzinken” of alleen een laagdikte in microns.
- Meng geen codes van ISO 2081 en ISO 19598.
- Bij RVS-passiveren onderscheidt u de werkwijze (A380) en de acceptatie (A967).
- Bij reinheid is Grade 4 de eistekst voor het deel, en ISO klasse 7 de omgeving.
- Twijfelt u, stuur ons uw tekening.
Hoe u een zinknorm noteert, leest u stap voor stap op de pagina Hoe noteert u een zinknorm?.
Offerte of advies
Wilt u een offerte, of wilt u weten welke norm bij uw onderdeel past? Neem contact met ons op via het formulier op de contactpagina.
Bronnen
- ISO 2081:2025, Metallic and other inorganic coatings. Electroplated coatings on iron and steel using zinc treated with solutions containing chromium (VI). Gepubliceerd op 11 november 2025. Officiële titel en toepassingsgebied: iso.org/standard/88302.html. De Nederlandse uitgave is NEN-EN-ISO 2081:2025, nen.nl. Dat de verwijzingen naar Cr(III)-passivering uit deze uitgave zijn gehaald omdat die systemen in ISO 19598 staan, blijkt uit het voorwoord van ISO 2081:2025.
- ISO 19598:2016, Metallic coatings. Electroplated coatings of zinc and zinc alloys on iron or steel with supplementary Cr(VI)-free treatment. Bevestigd in 2022. iso.org/standard/65445.html. Nederlandse uitgave: NEN-EN-ISO 19598:2016.
- DIN Media, DIN 50979:2008-07, status withdrawn, replaced by DIN EN ISO 19598:2017-04. dinmedia.de.
- ISO 2178:2016, Non-magnetic coatings on magnetic substrates. Measurement of coating thickness. Magnetic method. iso.org/standard/63004.html.
- ISO 3497:2000, Metallic coatings. Measurement of coating thickness. X-ray spectrometric methods. Bevestigd in 2022. iso.org/standard/20319.html.
- ISO 9227:2022, Corrosion tests in artificial atmospheres. Salt spray tests. In de samenvatting staat dat de norm geen blootstellingsduur en geen duiding van de resultaten vastlegt. iso.org/standard/81744.html.
- ASTM A380/A380M-25, Standard Practice for Cleaning, Descaling, Pickling, and Passivation of Stainless Steel Parts, Equipment, and Systems. store.astm.org.
- ASTM A967/A967M-25, Standard Specification for Chemical Passivation Treatments for Stainless Steel Parts. store.astm.org.
- ISO 14644-1:2015, Cleanrooms and associated controlled environments. Part 1: Classification of air cleanliness by particle concentration. iso.org/standard/53394.html.
- Richtlijn 2011/65/EU (RoHS), bijlage II, zeswaardig chroom, 0,1 gewichtsprocent in homogene materialen. eur-lex.europa.eu.
- ECHA, Authorisation List (REACH bijlage XIV), onder meer chroomtrioxide. echa.europa.eu/authorisation-list.
Share this
AANGESLOTEN BIJ



